fa اثربخشی درمان مبتنی بر ذهن‌آگاهی بر نشانه‌های جسمانی‌سازی و سرسختی ذهنی در نوجوانان ورزشکار عصب روانشناسی بالینی ورزشی Clinical Sport Neurpsychology پژوهشي Research <div class="rounded" style="background: rgb(208, 229, 255); border: 1px solid rgb(61, 129, 232); padding: 5px 10px; text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:IRANsharp;"><strong>زمینه و هدف: </strong>نوجوانان ورزشکار ممکن است در معرض فشارهای روانی، هیجانی و رقابتی قرار گیرند که می‌تواند با افزایش نشانه‌های جسمانی‌سازی و تضعیف منابع روان‌شناختی مقابله‌ای همراه باشد. از سوی دیگر، ذهن‌آگاهی با افزایش آگاهی از تجارب درونی، بهبود تنظیم هیجان و کاهش واکنش‌پذیری نسبت به افکار و هیجان‌ها، می‌تواند در ارتقای سلامت روان و توانایی مقابله با چالش‌های ورزشی نقش داشته باشد. ازاین‌رو، پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی درمان مبتنی بر ذهن‌آگاهی بر نشانه‌های جسمانی‌سازی و سرسختی روان‌شناختی در نوجوانان ورزشکار انجام شد.<br> <strong>روش:</strong> پژوهش حاضر از نوع شبه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون_پس‌آزمون و گروه گواه بود. جامعه آماری شامل نوجوانان ورزشکار ۱۴ تا ۱۸ سال شهر شیراز در سال ۱۴۰۴ بود. از میان آنان، ۴۰ نفر به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب و به‌صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و گواه (هر گروه ۲۰ نفر) جایگزین شدند. گروه آزمایش طی هشت جلسه ۶۰ دقیقه‌ای، مداخله گروهی درمان مبتنی بر ذهن‌آگاهی بر اساس پروتکل کابات‌زین و همکاران (۲۰۱۰) دریافت کرد، درحالی‌که گروه گواه هیچ‌گونه مداخله‌ای دریافت نکرد. برای سنجش متغیرهای پژوهش از مقیاس علائم جسمانی (کرانک و همکاران، ۲۰۰۲) و مقیاس سرسختی روان‌شناختی (کوباسا و همکاران، ۱۹۸۲) استفاده شد. داده‌ها با استفاده از تحلیل کوواریانس چندمتغیری در نرم‌افزار اس‌پی‌اس‌اس-۲۶ تحلیل شد.<br> <strong>یافته‌ها:</strong> نتایج تحلیل کوواریانس چندمتغیری نشان داد که پس از کنترل اثر پیش‌آزمون، بین دو گروه آزمایش و گواه در نشانه‌های جسمانی‌سازی و سرسختی روان‌شناختی تفاوت معناداری وجود داشت. به‌طور مشخص، مداخله مبتنی بر ذهن‌آگاهی موجب کاهش معنادار نشانه‌های جسمانی‌سازی و افزایش معنادار سرسختی روان‌شناختی در نوجوانان ورزشکار شد.<br> <strong>نتیجه‌گیری:</strong> یافته‌های پژوهش حاضر نشان می‌دهد که درمان مبتنی بر ذهن‌آگاهی می‌تواند به‌عنوان مداخله‌ای روان‌شناختی مؤثر برای کاهش نشانه‌های جسمانی‌سازی و تقویت سرسختی روان‌شناختی در نوجوانان ورزشکار مورد استفاده قرار گیرد. به نظر می‌رسد افزایش خودآگاهی، بهبود تنظیم هیجان و کاهش واکنش‌پذیری هیجانی از جمله سازوکارهایی هستند که می‌توانند در کاهش تجربه نشانه‌های جسمانی و تقویت ظرفیت روان‌شناختی نوجوانان برای مواجهه سازگارانه با فشارها و چالش‌های ورزشی نقش داشته باشند.</span></span></div> <div class="rounded" style="background: rgb(238, 238, 238); border: 1px solid rgb(204, 204, 204); padding: 5px 10px; text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:Times New Roman;"><strong>Background and Purpose:</strong> Adolescent athletes may be exposed to psychological, emotional, and competitive pressures that can be associated with increased somatic symptoms and weakened psychological coping resources. Mindfulness, through enhancing awareness of internal experiences, improving emotion regulation, and reducing reactivity to thoughts and emotions, may contribute to promoting mental health and enhancing the ability to cope with athletic challenges. Therefore, the present study aimed to examine the effectiveness of mindfulness-based therapy on somatic symptoms and psychological hardiness in adolescent athletes.<br> <strong>Methods:</strong> This study employed a quasi-experimental design with a pretest&ndash;posttest control group. The statistical population consisted of adolescent athletes aged 14&ndash;18 years in Shiraz in 2025. Forty participants were selected using convenience sampling and randomly assigned to the experimental and control groups (n = 20 per group). The experimental group received eight 60-minute sessions of group-based mindfulness therapy based on the protocol developed by Kabat-Zinn et al. (2010), whereas the control group received no intervention. The Patient Health Questionnaire-15 (PHQ-15) was used to assess somatic symptoms (Kroenke et al., 2002), and the Psychological Hardiness Scale was used to assess psychological hardiness (Kobasa et al., 1982). Data were analyzed using multivariate analysis of covariance (MANCOVA) in SPSS-26.<br> <strong>Results:</strong> The results of the multivariate analysis of covariance indicated that, after controlling for pretest scores, there were significant differences between the experimental and control groups in somatic symptoms and psychological hardiness. Specifically, the mindfulness-based intervention resulted in a significant reduction in somatic symptoms and a significant increase in psychological hardiness among adolescent athletes.<br> <strong>Conclusion:</strong> The findings indicate that mindfulness-based therapy may be an effective psychological intervention for reducing somatic symptoms and strengthening psychological hardiness in adolescent athletes. Increased self-awareness, improved emotion regulation, and reduced emotional reactivity may represent potential mechanisms through which mindfulness contributes to reducing the experience of somatic symptoms and strengthening adolescents&#39; psychological capacity to cope adaptively with athletic and psychological stressors.</span></span></div> درمان مبتنی بر ذهن‌آگاهی,نشانه‌های جسمانی‌سازی,سرسختی ذهنی Keywords: Mindfulness-based therapy,somatization symptoms,mental toughness. 16 30 http://jcsnp.ir/browse.php?a_code=A-10-461-5&slc_lang=fa&sid=1 hamideh shahban bisheh حمیده شاهبان بیشه hamide.shahban@gmail.com 10031947532846001032 10031947532846001032 No Master Degree in Family Counseling, Kharazmi University, Tehran, Iran دانش آموخته کارشناسی ارشد مشاوره خانواده، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران Farzaneh Abdsheikhi فرزانه عبدشیخی Farzanehabdsheikhi6505@gmail.com 10031947532846001033 10031947532846001033 No M.Sc. in Clinical Psychology, Boushehr Branch, Islamic Azad University, Boushehr, Iran دانشجوی کارشناسی ارشد روانشناسی بالینی، واحد بوشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، بوشهر، ایران mohammad sadegh pishbin محمد پیش بین mohammad.sadegh.pishbin20@gmail.com 10031947532846001034 10031947532846001034 No M. Sc. in Clinical Psychology, Marvdasht Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran دانش آموخته کارشناسی ارشد روانشناسی بالینی، واحد مرودشت، دانشگاه آزاد اسلامی، مرودشت، ایران Atefeh khademi ardakani عاطفه خادمی اردکانی atefehkhademi944@gmail.com 10031947532846001035 10031947532846001035 Yes M. Sc. in Clinical Psychology, Marvdasht Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran دانش آموخته کارشناسی ارشد روانشناسی بالینی، واحد مرودشت، دانشگاه آزاد اسلامی، مرودشت، ایران